Sinds januari 2025 zijn de archieven van Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) beperkt openbaar geworden. In die archieven ligt informatie over personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie. Na de Tweede Wereldoorlog werden ongeveer 425.000 personen onderzocht op samenwerking met de Duitse bezetter (collaboratie).
Niet iedereen kwam voor een rechter, werd veroordeeld of werd terecht beschuldigd.
Mijn broer en ik wilden wel eens kijken of er personen in stonden die we kenden. Met name over mijn grootmoeder van mijn moeders zijde liepen vage verhalen over haar belangstelling voor Duitsland. Toen we de namen onderzochten bleek ook onze vader op die lijst te staan. Oeps, daar moesten we meer van weten.
Het is een lange moeizame weg om in het Archief te komen, maar het is ons gelukt, na maanden lang voorbereiden en wachten op je beurt waren we twee weken geleden in het Archief. Dat is op zichzelf al een belevenis. Opvallend veel, en vooral jonge mensen. Ik dacht dat het een hele stoffige boel zou zijn, maar dat was beslist niet zo. Wij kregen het dossier en waren binnen de kortste keren verdiept in het verhaal over onze vader. Het is lastig om alles goed te reconstrueren, want we mochten geen foto’s maken, we konden alleen maar wat krabbelen met een potlood op een papiertje. Dat zijn we niet meer gewend!
Er was inderdaad een Rechtszaak geweest. Waar ging die over?
Dan moet ik eerst even kort uitleggen wat mijn vader deed in de oorlog. Hij werkte bij Philips. Philips kreeg de opdracht van de Duitse bezetter om in het Krijgsgevangenkamp Vught een fabriek te starten die elektrische apparaten maakten voor de Duitsers. Philips weigerde eerst, maar kon dat niet lang volhouden. De heer Frits Philips bedong toen een grote inbreng in het runnen van die fabriek, hij stelde allerlei eisen aan de Duitse bezetters, over warm eten tussen de middag en hij bewerkstelligde andere verbeteringen in de werkomstandigheden. Philips eiste ook dat niemand van de gevangenen uit het Krijgsgevangenkamp Vught werd afgevoerd. Mijn vader en de heer Braakman kregen de leiding in het kamp namens de directie van Philips. Mijn vader was vaak vernuftig bezig met briefjes smokkelen naar en van familieleden. Na de oorlog zijn er wel vraagtekens gezet bij het feit of Philips collaboreerde met de Duitsers omdat ze die fabriek daar runden (moesten runnen!). Uiteindelijk is dat helemaal goed gekomen en Frits Philips kreeg daarvoor zelfs de hele hoge Israelische Yad Vashem Onderscheiding uitgereikt. Een aantal boeken zijn hierover verschenen. Onder andere het “Philips meisje” Zij beschrijft daarin hoe mijn vader het leven van dit Joodse meisje gered had.
Maar goed, we waren dus woest geïnteresseerd wat er nu nog in dat dossier naar boven zou komen. Het was maar een dun mapje, en dit is wat wij lazen over die rechtszaak:
Rauter kwam op bezoek in het kamp Vught. ( Rauter (1895-1949) was tijdens de Tweede Wereldoorlog de meest gevreesde en gehate vertegenwoordiger van de Duitse bezetting in Nederland). Hij bekeek de lopende band waar de gevangenen radio’s aan het maken waren en vroeg aan de heer Braakman en mijn vader of de radio’s goed werkten en een goed bereik hadden, waarop Braakman antwoordde “dat weten wij niet, want wij mogen geen radio’s hebben van uw leiders” Rauter vond dat idioot en zei tegen de beide heren: “stuur mij maar even een briefje, dan krijg je ontheffing”. Zo geschiedde en wij hadden vanaf dat moment dus ook een radio. Dat briefje is kennelijk in de dossiers van Rauter na de oorlog gevonden en duidde op collaboratie! Na dit zeer korte verhaal in de rechtbank werden mijn vader en de heer Braakman natuurlijk vrij gesproken. Er zat in dat dossier nog een klein krabbeltje van een rechter, die met de hand had geschreven, “met zulke futiliteiten moeten wij ons niet bezig houden”
Nog even voor de volledigheid, mijn vader moest het laatste stukje van de oorlog onderduiken vanwege zijn werk in Vught. Hij werd toen gezien als man van het verzet. Die tijd heb ik ook meegemaakt, ik vond het allemaal erg spannend.
Wat een mooi positief helden -verhaal. Goed dat jullie dit uitzochten. Jullie kunnen trots zijn op je vader (Oom Eb) en Frits Philips kreeg de hoge onderscheiding die niet alleen hij, maar ook zijn managers hadden moeten krijgen!
interessant!