Cremeren klinkt een beetje somber, maar dat is het niet. Integendeel, het is een zeer boeiend onderwerp.
Mijn betovergrootvader, (of was het bet-bet ?) Dr Vaillant was de eerste persoon die is gecremeerd in Nederland. Er stond een aardig artikel in Trouw over de geschiedenis van Crematie in Nederland, geschreven door Paul van der Steen. Dr Vaillant kwam daar ook in voor.
Mijn verhaal over deze huisarts in Schiedam is als volgt: Hij was zeer voor crematie, vanwege de vaak onhygiënische praktijken op kerkhoven (stankoverlast door het slordig begraven) en de kerkhoven lagen bovendien vaak nog binnen de bebouwde kom. Veel Nederlandse medici in die tijd pleitten voor de ‘schone’ verbrandingsmethode. In juni 1874 komen enkele Heren van Stand bij elkaar in de Haagse Literaire Sociëteit de Witte (ons wel bekend!!) voor de oprichting van de Vereeniging tot invoering der Lijkenverbranding in Nederland. Cremeren was bij wet verboden, en toch bouwden deze Vereeniging in 1913 het Crematorium Westerveld in Driehuis (ook voor velen niet onbekend!).
Mijn betovergrootvader was Hoofdbestuurslid van deze vereniging en besloten werd dat hij daar als eerste zou worden gecremeerd. Ze moesten even wachten, hij werd maar liefst 95 en ja, toen werd hij in Westerveld in 1914 gecremeerd. Na “de plechtigheid” werd het crematorium door justitie verzegeld. Crematie was immers verboden. De secretaris van de Vereeniging werd aangehouden en kwam voor de rechter. Het OM beschuldigde hem ervan dat hij een begrafenis had verhinderd en eiste een gulden boete of een dag cel. De Rechter bepaalde uiteindelijk dat mijn betovergrootvader schuldig was, en die was dood! De deuren van het Crematorium konden toen wagenwijd open.
Ja, ik zei al, dit is mijn verhaal, ik lees nu dat de rechter ook vond dat de wet onduidelijk was over wie er schuldig was. Maar ik vind het veel leuker om te zeggen dat mijn betovergrootvader schuldig was! Zijn urn is te bewonderen in het crematorium Westerveld.
Goed, even voor de statistiek: in 1955, ruim 40 jaar na die eerste crematie komt er een wetswijziging die cremeren mogelijk maakt, Maar, maar alleen met een speciale codicil mag een lichaam worden verbrand en er moet altijd een tweede arts komen kijken. Pas in 1968 verviel het codicil. Maar tot 1991 was een tweede lijkschouwing nog steeds voorgeschreven. De wetgever was “als de dood” dat door de lijkverbranding sporen van moord en zo zouden worden uitgewist. In 2003 werden er in Nederland voor het eerst meer mensen gecremeerd dan begraven.
Er is veel meer interessants te vertellen over Crematie, een andere keer. Ik was 17 jaar zeer actief (Secretary-General en President) in de wereldwijde organisatie, The International Cremation Federation, dus vandaar mijn “warme” belangstelling!