Wie verzint het nu om over een doolhof te schrijven? Ik wil natuurlijk zeggen “Ik”, maar ik moet bekennen dat ik in mijn geliefde New Yorker op een verhaal over dit onderwerp stuitte ( 29 november 2021)
Misschien past het goed in mijn huidige gedachtewereld, een beetje dolend na het overlijden van mijn zusje. Eerst maar even de feiten:
Een doolhof ( in het Engels: maze) was oorspronkelijk een tuin (hof) waarin men kon verdwalen (dolen). Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt bij doolhof: “Tuin, die uit een aantal herhaaldelijk ombuigende en door heggen gescheiden paden bestaat, zoo aangelegd, dat het zeer moeilijk is het middelpunt te bereiken of vandaar den uitgang te vinden.”
Bij een labyrint is het niet de bedoeling een bepaald punt te zoeken (middelpunt of uitgang). Een labyrint heeft maar één gang; degene die erdoor loopt komt uiteindelijk vanzelf bij het eindpunt.
In het Nederlands worden de woorden doolhof en labyrint vaak door elkaar gebruikt.
Op het plaatje hieronder zie je een labyrint: dit labyrint is een spel, een houten Labyrinth. Met een zilveren balletje rol je naar de finish, maar je valt vaak in een gat en dan moet je weer opnieuw beginnen. Wij speelden dat spel al toen ik jong was, ook onze kinderen speelden het fanatiek, en nu nog wordt het regelmatig uit de kast gehaald.
Maar eigenlijk wil ik het hebben over het doolhof.
Het doel van een doolhof is om gedesoriënteerd te raken. Je interne navigatie wordt verstoord. Een Amerikaanse professor die de reacties van verdwaalde mensen onderzoekt zegt: Mensen die ooit verdwaald waren, zeggen dat ze het het engste en meest beangstigende gevoel vonden dat ze ooit ervaren hadden.
Boeiend, maar er is, misschien op een zeldzame uitzondering na, nooit iemand dood gegaan in een doolhof.
Een doolhof is spannend en kan dus zeer beklemmend zijn.
In de 17e en 18e eeuw was een doolhof een essentieel onderdeel van de formele Europese tuinen, amusement voor de bewoners van kastelen en landhuizen, geen IPhone, maar schrijden of hollen door de paadjes en dan kwam je elkaar wel of niet tegen.
Ze raakten in verval door de nieuwe kijk op tuinen.
Sinds het midden van de vorige eeuw komen de doolhoven weer enorm in de mode. Oude doolhoven moesten worden gerestaureerd, Hampton Court, Blenheim Palace en nog een heleboel.
Een Engelse Ingenieur Adrian Fisher (geb. in 1951) verscheen toen ten tonele en heeft zijn hele leven niets anders gedaan dan doolhoven maken,
“The Master of Mazes”. Hij heeft meer dan 700 Mazes gemaakt, in de hele wereld!
Fisher heeft ook een prachtig doolhof in Valkenburg aangelegd, op het drie landenpunt.
Een vriendin van mij is daar onlangs geweest met haar kleinkinderen. Ik vroeg naar haar ervaringen:
Ik citeer ” Niet echt beklemmend, maar je bent toch blij dat iemand de uitgang weet te vinden.
Het is niet eng omdat je af en toe naar boven naar een uitkijk post kon klimmen en dan alles kon overzien.
En dan zag je hoe je moest lopen en eenmaal weer beneden gekomen zag je het toch weer niet.
Zo ben je dan een tijdje bezig. De enige die er zo uit kon komen was het kleinkind van 11 jaar!”
Ik ben ook een keer in een doolhof geweest en vond het eigenlijk helemaal niet prettig. Ik maak mijzelf wijs dat dat kwam omdat ik pijn in mijn rug had!
De moraal van dit verhaal: verlustig u in een Doolhof!
Welke kerk was het ook al weer waar in het schip in de tegelvloer een monumentaal doolhof te vinden was?. Kennelijk met de bedoeling van de kerkenbouwer om de kerkganger in de late middeleeuwen en de vroeg renaissance duidelijk te maken dat je kunt verdwalen bij de zoektocht die je leven is.