Koning
Faroek van Egypte had er ooit één, prins Albert van Monaco hééft er één,
koningin Elizabeth II heeft er drie en van de overige 45 zijn er nog altijd
zeven zoek. De beroemde paaseieren van de Russische juwelier Peter Carl Fabergé
(1846-1920) spreken nog altijd tot de verbeelding. Tussen 1885 en 1917 werden
er door deze hof juwelier vijftig kostbare eieren met inhoud vervaardigd, in
opdracht van de laatste twee tsaren voor hun respectievelijke echtgenotes. Na
de Russische Revolutie raakten ze verspreid over de hele wereld en kwamen soms
terecht in museale of vorstelijke collecties.
Faroek van Egypte had er ooit één, prins Albert van Monaco hééft er één,
koningin Elizabeth II heeft er drie en van de overige 45 zijn er nog altijd
zeven zoek. De beroemde paaseieren van de Russische juwelier Peter Carl Fabergé
(1846-1920) spreken nog altijd tot de verbeelding. Tussen 1885 en 1917 werden
er door deze hof juwelier vijftig kostbare eieren met inhoud vervaardigd, in
opdracht van de laatste twee tsaren voor hun respectievelijke echtgenotes. Na
de Russische Revolutie raakten ze verspreid over de hele wereld en kwamen soms
terecht in museale of vorstelijke collecties.
Het Fabergé ei van Koning Faroek van
Egypte
Egypte
Afkomst en traditie
Inhoudsopgave
Fabergé was niet alleen één van de grootste
kunstenaars van de negentiende eeuw – tsarina Maria Feodorovna noemde hem ooit “het
genie van onze tijd” – hij was tevens eigenaar van de toen grootste
juwelenfirma ter wereld. Hij was afkomstig uit een Franse Hugenotenfamilie en
zijn vader Gustav vestigde zich in 1842 als juwelier in Sint Petersburg. In
1870 nam Peter Carl, die later vooral bekend zou worden onder zijn tweede
voornaam, het bedrijf over. De kwaliteit van zijn juwelen zorgde ervoor dat hij
zeer spoedig tot de belangrijkste leveranciers van de Russische adel ging
behoren.
kunstenaars van de negentiende eeuw – tsarina Maria Feodorovna noemde hem ooit “het
genie van onze tijd” – hij was tevens eigenaar van de toen grootste
juwelenfirma ter wereld. Hij was afkomstig uit een Franse Hugenotenfamilie en
zijn vader Gustav vestigde zich in 1842 als juwelier in Sint Petersburg. In
1870 nam Peter Carl, die later vooral bekend zou worden onder zijn tweede
voornaam, het bedrijf over. De kwaliteit van zijn juwelen zorgde ervoor dat hij
zeer spoedig tot de belangrijkste leveranciers van de Russische adel ging
behoren.
Naast juwelen werd Fabergé vooral ook bekend om zijn
luxe gebruiksvoorwerpen en kunstobjecten. In de donkere interieurs rond 1900,
met veel pluche, zware meubelen en gordijnen met draperieën, dienden kleine
kunstvoorwerpen veelal als versiering en een soort highlights.
luxe gebruiksvoorwerpen en kunstobjecten. In de donkere interieurs rond 1900,
met veel pluche, zware meubelen en gordijnen met draperieën, dienden kleine
kunstvoorwerpen veelal als versiering en een soort highlights.
Zo maakte de firma bijvoorbeeld figuren van mensen en dieren in verschillende steensoorten. Beroemd werden ook de kleine
bloemenvaasjes van bergkristal, die eruitzien alsof ze echt met water zijn
gevuld. Ze bevatten gouden takjes en groen geëmailleerde of gesneden stenen
bladeren, terwijl de bloemetjes zijn bezet met parels en edelsteentjes. Deze
objectjes zijn vaak niet hoger dan tien tot twaalf centimeter, nutteloos maar
schitterend. Ooit waren ze zeer kostbaar, tegenwoordig zijn ze bijna
onbetaalbaar en regelrechte verzamelobjecten.
bloemenvaasjes van bergkristal, die eruitzien alsof ze echt met water zijn
gevuld. Ze bevatten gouden takjes en groen geëmailleerde of gesneden stenen
bladeren, terwijl de bloemetjes zijn bezet met parels en edelsteentjes. Deze
objectjes zijn vaak niet hoger dan tien tot twaalf centimeter, nutteloos maar
schitterend. Ooit waren ze zeer kostbaar, tegenwoordig zijn ze bijna
onbetaalbaar en regelrechte verzamelobjecten.
Het meest beroemd werd Fabergé met zijn keizerlijke
paaseieren. In Rusland bestond een zeer oude gewoonte om elkaar op de avond
voor Pasen versierde kippen- of eendeneieren te schenken. Dit gebruik zou
leiden tot een van de wonderlijkste fenomenen in de geschiedenis van het
juweel.
paaseieren. In Rusland bestond een zeer oude gewoonte om elkaar op de avond
voor Pasen versierde kippen- of eendeneieren te schenken. Dit gebruik zou
leiden tot een van de wonderlijkste fenomenen in de geschiedenis van het
juweel.
Het eerste keizerlijke ei
Het eerste keizerlijke paasei werd bij Fabergé
besteld in 1885 door tsaar Alexander III. Het had de vorm en afmeting van een
echt kippenei en was wit geëmailleerd. Het ei kon open en binnenin bevond zich
een geelgouden eidooier. Hieruit kwam een meerkleurig gouden kip en in die kip
bevond zich een kroonvormige broche, bezet met edelsteentjes en parels: het cadeautje
voor de tsarina.
besteld in 1885 door tsaar Alexander III. Het had de vorm en afmeting van een
echt kippenei en was wit geëmailleerd. Het ei kon open en binnenin bevond zich
een geelgouden eidooier. Hieruit kwam een meerkleurig gouden kip en in die kip
bevond zich een kroonvormige broche, bezet met edelsteentjes en parels: het cadeautje
voor de tsarina.
Vanaf dat moment maakte Fabergé in totaal 57
paaseieren, waarvan 50 voor de familie Romanov en allen bevatten een
vergelijkbare verrassing.
paaseieren, waarvan 50 voor de familie Romanov en allen bevatten een
vergelijkbare verrassing.
De meest spectaculaire paaseieren werden door de
juwelier vervaardigd voor tsarina Alexandra Feodorovna, de vrouw van de laatste
Russische keizer, zoals het zogenaamde lelietjes-der-dalen ei uit 1898.
Dit ei werd geëmailleerd met transparant roze email over een gegraveerde gouden
ondergrond, waardoor bij beweging het effect van moirézijde ontstaat.
Vergelijkbaar email, maar dan in een geel-groene kleur werd in 1897 aangebracht
op het zogenaamde Kroningsei, dat slechts twaalf centimeter lang is. Als
het wordt geopend rijdt een miniatuur van de originele kroningskoets naar
buiten.
juwelier vervaardigd voor tsarina Alexandra Feodorovna, de vrouw van de laatste
Russische keizer, zoals het zogenaamde lelietjes-der-dalen ei uit 1898.
Dit ei werd geëmailleerd met transparant roze email over een gegraveerde gouden
ondergrond, waardoor bij beweging het effect van moirézijde ontstaat.
Vergelijkbaar email, maar dan in een geel-groene kleur werd in 1897 aangebracht
op het zogenaamde Kroningsei, dat slechts twaalf centimeter lang is. Als
het wordt geopend rijdt een miniatuur van de originele kroningskoets naar
buiten.
Na de Russische Revolutie
Na de Revolutie werden de bezittingen van de Romanovs
voor een deel verkocht. Ze kwamen terecht bij een nieuwe generatie
verzamelaars, waaronder koning Faroek van Egypte in de vijftiger jaren en
krantenmagnaat Malcolm Forbes in de laatste drie decennia van de vorige eeuw.
voor een deel verkocht. Ze kwamen terecht bij een nieuwe generatie
verzamelaars, waaronder koning Faroek van Egypte in de vijftiger jaren en
krantenmagnaat Malcolm Forbes in de laatste drie decennia van de vorige eeuw.
In zijn enorme gebouw aan Fifth Avenue in New York
exposeerde hij jarenlang zijn collectie van bijna tweehonderd Fabergé juwelen
en voorwerpen. Forbes begon zijn verzameling ooit met de aankoop van een
geëmailleerde sigarettenkoker, maar mocht zich uiteindelijk eigenaar noemen van
negen keizerlijke eieren. Na zijn dood werd de collectie gekocht door de
Russische miljonair Victor Vekselberg, die hem onderbracht in een speciaal
museum in Sint Petersburg.
exposeerde hij jarenlang zijn collectie van bijna tweehonderd Fabergé juwelen
en voorwerpen. Forbes begon zijn verzameling ooit met de aankoop van een
geëmailleerde sigarettenkoker, maar mocht zich uiteindelijk eigenaar noemen van
negen keizerlijke eieren. Na zijn dood werd de collectie gekocht door de
Russische miljonair Victor Vekselberg, die hem onderbracht in een speciaal
museum in Sint Petersburg.
Mijn persoonlijk favoriete ei is het mazaïk ei
uit 1914. De versiering lijkt op geborduurde petit-point, maar bestaat uit ontelbare
kleine stukjes edelsteen. De inhoud van dit ei is nog aanwezig en bestaat uit
een in camée gesneden voorstelling van de vijf keizerlijke kinderen. Dit ei
werd in 1933 door de Engelse koning George V gekocht voor 250 pond. Ook het Collonade
ei uit 1901 en het Bloemenmand ei uit 1901 bevinden zich in de
Engelse koninklijke collectie.
uit 1914. De versiering lijkt op geborduurde petit-point, maar bestaat uit ontelbare
kleine stukjes edelsteen. De inhoud van dit ei is nog aanwezig en bestaat uit
een in camée gesneden voorstelling van de vijf keizerlijke kinderen. Dit ei
werd in 1933 door de Engelse koning George V gekocht voor 250 pond. Ook het Collonade
ei uit 1901 en het Bloemenmand ei uit 1901 bevinden zich in de
Engelse koninklijke collectie.
Verloren en teruggevonden
Af en toe komen er verloren voorwerpen van Fabergé
boven water. Zo werd in 2012 het “derde” ei, dat in 1887 werd vervaardigd,
teruggevonden in Amerika. Het werd nog net op tijd herkend vóór het omgesmolten
zou worden. De verrassing bestaat uit een uitneembaar dameshorloge van Vacheron
& Constantin. Het acht centimeter hoge ei bracht op een veiling korte tijd
later 33 miljoen dollar op.
boven water. Zo werd in 2012 het “derde” ei, dat in 1887 werd vervaardigd,
teruggevonden in Amerika. Het werd nog net op tijd herkend vóór het omgesmolten
zou worden. De verrassing bestaat uit een uitneembaar dameshorloge van Vacheron
& Constantin. Het acht centimeter hoge ei bracht op een veiling korte tijd
later 33 miljoen dollar op.
Ook het Nederlandse hof was in het bezit van Fabergé
eieren, ook al ging het in dit geval om miniatuur exemplaren. Koningin Emma
droeg dikwijls een armband met kleine geëmailleerde eitjes, dat later werd
gedragen door koningin Juliana en tegenwoordig in bezit is van haar
kleindochter Juliana Guillermo. De koninginnen Margarethe van Denemarken en
Sofia van Spanje bezitten beide een collier met kleine eitjes, die ze vooral tijdens
Pasen dragen.
eieren, ook al ging het in dit geval om miniatuur exemplaren. Koningin Emma
droeg dikwijls een armband met kleine geëmailleerde eitjes, dat later werd
gedragen door koningin Juliana en tegenwoordig in bezit is van haar
kleindochter Juliana Guillermo. De koninginnen Margarethe van Denemarken en
Sofia van Spanje bezitten beide een collier met kleine eitjes, die ze vooral tijdens
Pasen dragen.
Symbool en troost
Hoewel de oude juweliersfirma van Fabergé met het
uitbreken van de Revolutie ophield te bestaan, wordt de naam nog steeds gevoerd
door een juwelier die zich onder andere bezighoudt met het vervaardigen van
miniatuureitjes, die in Nederland verkocht worden door Old Memories.
uitbreken van de Revolutie ophield te bestaan, wordt de naam nog steeds gevoerd
door een juwelier die zich onder andere bezighoudt met het vervaardigen van
miniatuureitjes, die in Nederland verkocht worden door Old Memories.
Daarnaast werd in 2015 door de huidige firma Fabergé
een eenmalig groot ei vervaardigd in samenwerking met de Oosterse parelfirma
van de Al-Fardin familie. Dit ei is uitgevoerd in goud en parelmoer en bezet
met 139 parels en 3305 diamanten. Wanneer het ei opent wordt een grijze parel
zichtbaar van ruim 12 karaat, gevonden in de Arabische Golf. Dit ei, dat zich
tegenwoordig in de collectie van een rijke Aziatische familie bevindt, verbergt
heel wat symboliek.
een eenmalig groot ei vervaardigd in samenwerking met de Oosterse parelfirma
van de Al-Fardin familie. Dit ei is uitgevoerd in goud en parelmoer en bezet
met 139 parels en 3305 diamanten. Wanneer het ei opent wordt een grijze parel
zichtbaar van ruim 12 karaat, gevonden in de Arabische Golf. Dit ei, dat zich
tegenwoordig in de collectie van een rijke Aziatische familie bevindt, verbergt
heel wat symboliek.
Niet alleen het ei staat symbool voor een nieuw begin,
ook de parel heeft deze betekenis. De parel die vanuit de diepe duisternis van
de oceaan naar het licht wordt gebracht staat symbolisch voor reinheid en
zuiverheid, maar ook voor de geboorte en de wederopstanding. Een toepasselijke
betekenis in deze tijd van Pasen én hopelijk een troost in deze moeilijke tijd
en verkondiger van een nieuwe begin !
ook de parel heeft deze betekenis. De parel die vanuit de diepe duisternis van
de oceaan naar het licht wordt gebracht staat symbolisch voor reinheid en
zuiverheid, maar ook voor de geboorte en de wederopstanding. Een toepasselijke
betekenis in deze tijd van Pasen én hopelijk een troost in deze moeilijke tijd
en verkondiger van een nieuwe begin !